Dawniej derkacz był ptakiem szeroko rozpowszechnionym w całej Europie. Gwałtowne spadki liczebności w drugiej połowie XX wieku w krajach Europy Zachodniej, odznaczających się koncentracją i wysoką mechanizacją rolnictwa, doprowadziły do tego, że pod koniec wieku derkacz był tam już ptakiem bardzo rzadkimKrzysztof Henel: Derkacz, w: „Przyroda Górnego Śląska” nr 11, wiosna 1998, s. 12–13, a obecnie występuje już tylko lokalnie. Najliczniejsze populacje przetrwały w krajach byłego bloku wschodniego.
Najważniejszymi przyczynami zanikania derkacza są przekształcanie i zanik dogodnych dla niego siedlisk, zabudowywanie i osuszanie dolin rzecznych i bagien, mechanizacja gospodarki rolnej oraz zbyt wczesne koszenie łąk. Zwłaszcza te dwa ostatnie zjawiska powodują, że nawet tam, gdzie słyszy się większe ilości „derkających” ptaków w okresie lęgowym, nie obserwuje się pomyślnego wyprowadzania lęgów. Z kolei nawet w regionach silnie zurbanizowanych, w których tylko występują przyjazne dla tego ptaka biotopy, głównie wilgotne nieużytki, porośnięte roślinnością łąkową, obserwuje się pojawianie się tego ptaka. Tak jest np.