Stosując jako kryterium podziału stosunek czasu fabularnego utworu do momentu powstania powieści możemy rozróżnić powieści na historyczne, współczesne i fantastyczne. Biorąc pod uwagę typ bohatera możemy rozróżnić powieści psychologiczne i behawiorystyczne. Ustalając jako kryterium podziału kształt fabularny powieści wyodrębniamy powieść awanturniczą lub kryminalną. Tematyka powieści umożliwia rozróżnić między powieściami środowiskowymi - młodzieżową, produkcyjną, marynistyczną itp.
Franz Karl Stanzel, ze względu na rodzaj narracji, wyodrębnił trzy równouprawnione formy powieści: auktorialną, pierwszoosobową i personalną, z której żadna nie jest absolutyzowana kosztem innej. Podział ten przyjął się dość powszechnie w teorii literatury.
Ze względu na formę występują następujące rodzaje powieści: powieść epistolarna – pisaną w formie zbioru listów powieść dialogowa – pisana w formie czystego dialogu – bez fragmentów opisowych i czysto-narracyjnych powieść rzeka – stanowiąca zbiór minipowieści, pisanych w porządku chronologicznym tworzących jedną całość powieść szkatułkowa – pisana w formie zbioru pozornie z sobą niezwiązanych opowiadań – np.