Ważną cechą powieści jest swobodna oraz elastyczna kompozycja, która nie narzuca formy podstawowej.
Powieść może być podzielona na odpowiednie fragmenty, często stosowane są do tego celu rozdziały. W niektórych wypadkach powieść wyróżnia prolog i epilog. Stosowane są również tomy, części, czy też księgi.
Współcześni autorzy powieści często odchodzą od form znanych w przeszłości, eksperymentując z podstawowymi elementami definiującymi powieść, takimi jak idea fabuły. Narracja takich powieści podlega wielu rozbudowanym zabiegom stylistycznym.
Typologia powieści thumb|190px|Fragment okładki powieści Krzyżacy
Przemiana techniki powieściowej związana jest z eksponowaniem lub redukcją fabuły, eksponowaniem sytuacji narracyjnej lub eksponowaniem świata przedstawionego. Technik te prezentują duże możliwości wariantów, dlatego precyzyjne klasyfikowanie powieści nie jest możliwe. Próba wyodrębnienia podgatunków powieściowych jest związana z abstrakcyjnym modelem do którego można porównać konkretny utwór powieściowy, aby ustalić stopień jego podobieństwa do modelu.