„W Imię Świętej i Niepodzielnej Trójcy. Ja, Henryk, z Bożej Łaski książę palatyn Nadrenii i pan Laach niniejszym oświadczam: Jako że jestem bez dziecka, dla zbawienia mojej duszy i osiągnięcia wiecznego życia, wraz ze zgodą i pomocą mojej żony ofiaruję na miejscu odziedziczonym po ojcu, to znaczy w Laach, klasztor pod wezwaniem Świętej Matki Bożej i Świętego Mikołaja, jako siedzibę dla tych którzy przyjmą regułę zakonną”.
Fundacja została zaakceptowana i nadzorowana przez arcybiskupa trewirskiego i pierwszych mnichów z klasztoru Św. Maksymina k. Trewiru. Klasztor wzniesiono po zachodniej stronie jeziora Laacher See.
Nazwa "Laach" w języku staroniemieckim oznaczała jezioro, jako nazwa własna była zastrzeżona dla fundacji klasztornych zakładanych przy jeziorach. Dopiero w XIX wieku pojawia się nazwa Maria Laach, zaś jezioro, przy którym znajduje się opactwo nazywa się dziś Laacher See. W źródłach pisanych łaciną przeważa nazwa klasztoru Abbatia ad Lacum.
Do budowy opactwa Henryk II sprowadził budowniczych z Lombardii. Fundamenty pod dzisiejszy kościół zostały położone pod koniec 1093. Do śmierci Henryka wzniesiono kryptę oraz przyziemia kościoła.