Próby uzyskania autonomii Gagauzi kilkakrotnie, w swojej historii, próbowali stworzyć własną autonomię (najczęściej padała propozycja stworzenia jej wraz z miejscowymi Bułgarami). Pierwsza taka proklamacja miała miejsce już w czasach przynależności Podunawia do Mołdawii, jednakże największym echem w historii Gagauzów było powstanie komrackie w roku 1906, które było tylko lokalnym i bezkrwawym wystąpieniem, ale odegrało ono niezwykle ważną rolę propagandową w przyszłości, gdyż do tych wydarzeń Gagauzi nawiązywali najchętniej w staraniach o ustanowienie autonomii.

Współczesność W czasach przynależności do ZSRR o Gagauzach mówiło się niewiele. Ustanowiono piśmiennictwo gagauskie, a na krótki okres wprowadzono nawet nauczanie w języku ojczystym, ale bardzo szybko się z tych pomysłów wycofano. Odrodzenie dla Gagauzów przyszło dopiero pod koniec lat 80. XX wieku i było dziełem młodej inteligencji gagauskiej. Jej przedstawiciele, w lutym 1988 r. założyli w Komracie klub dyskusyjny pod nazwą Gagauz-halkı ("Lud Gagauski"). Organizacja ta szybko przerodziła się w ruch polityczny. W roku 1989 w mieście Czadyr Łunga powstały dwa ruchy społeczne o nazwach „Birlik” („Jedność”) oraz „Millet sancısı” („Ból Narodu”), a w Wulkaneszty „Vatan” („Ojczyzna”).