Kierownik zakładu opieki zdrowotnej, na terenie którego Rzecznik wykonuje swoje obowiązki, jest obowiązany zapewnić ku temu warunki.
Rzecznik, informując przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego skarżącego pacjenta o swoich uprawnieniach, realizuje swoje zadania w szczególności poprzez: przyjmowanie ustnych i pisemnych skarg pacjenta przebywającego w szpitalu psychiatrycznym, skarg rodziny pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego lub osoby sprawującej faktyczną opiekę nad pacjentem oraz ocenę zasadności skargi; zapewnienie pacjentowi dostępu do informacji prawnej; pomoc w sporządzeniu i złożeniu skargi do kierownika szpitala psychiatrycznego lub innych instytucji; udzielanie pomocy pacjentowi wypisanemu ze szpitala psychiatrycznego, jeśli skarga została złożona w trakcie pobytu pacjenta w szpitalu psychiatrycznym, a procedura rozpatrywania skargi nie została zakończona.
Rzecznik wykonuje powyższe czynności w oddziałach psychiatrycznych w szpitalach ogólnych, klinikach psychiatrycznych, sanatoriach dla osób z zaburzeniami psychicznymi i innych zakładach opieki zdrowotnej sprawujących całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową, przy czym swoim działaniem obejmuje obszar terytorialny nie większy niż województwo.