101–102..

W przeciągu grudnia 1918 – stycznia 1919 wojska sowieckie, przy pomocy niektórych atamanów ukraińskich, zajęły Lewobrzeże i 5 lutego zbliżyły się do Kijowa, w związku z czym rząd ukraiński po raz kolejny zmuszony był opuścić stolicę. Jego tymczasową siedzibą stał się Kamieniec Podolski.

W lutym 1919 wojska sowieckie przeprowadziły atak w kilku kierunkach: na północy w kierunku Mozyrz – Korosteń – Łuniniec – Sarny – Równe, z zamiarem oddzielenia armii URL od UHA na południu z rejonu Krzemieńczuk – Jekatierinosław przez Znamiankę w kierunku Birzula – Żmerynka, w celu izolowania armii URL od desantu ententy z Kijowa w kierunku Berdyczów – Koziatyn – Żmerynka, w celu uniemożliwienia połączenia północnej i południowej grupy wojsk URL.

W marcu 1919 wojska URL przeszły do przeciwnatarcia, zadając bolszewikom duże straty w rejonie Berdyczów – Koziatyn – Żytomierz, dochodząc aż pod Kijów. Ten strategiczny manewr Armii URL, jak i nieoczekiwany bunt atamana Hryhorjewa i jego 20-tysięcznych sił, uniemożliwił bolszewikom przekroczenie Dniestru, zajęcie Besarabii i przejście przez Rumunię na Węgry w celu pomocy Armii Czerwonej Węgierskiej Republiki Rad pod przywództwem Beli Kuna.