W 1964 Rada Narodowa podjęła uchwałę o organizacji muzeum, zapowiadając włączenie zbiorów do sieci placówek państwowych. W 1968 zbiory otrzymały pomieszczenia ekspozycyjne w Starym Ratuszu.
8 stycznia 1970 placówka uległa reorganizacji i przyjęła osobowość prawną pod nazwą Muzeum w Rybniku. Przeprowadzono prace remontowe ratusza, w którym 29 kwietnia tego samego roku udostępniono ekspozycję zwiedzającym. Muzeum składało się wtedy z trzech działów merytorycznych: Historii, Kultury Regionu, Górnictwa Węgla oraz Biblioteki. W 1973 funkcję dyrektora objęła Irena Bukowska-Floreńska (do 1995). Doprowadziła ona do zmian organizacyjnych placówki, zapewniając jej status muzeum rejestrowanego. Zmianie uległ też profil wystawienniczy. Muzeum stało się wielodziałowe, gdzie nowy Dział Historii Rzemiosła stał się wiodącym inicjatorem prowadzonych prac badawczych. Powołany też został samodzielny Dział Oświatowo-Naukowy.
24 kwietnia 2020 patronem muzeum został o.