Utwór to zbiór opowieści o charakterze moralizatorskim i obyczajowym. Kupiec Majmun na czas wyjazdu pozostawił żonę pod opieką ptaków – papugi i majny – oraz nakazał jej słuchać się ich rad. Niewierna Chodżeste planuje nocną schadzkę z kochankiem. Zabija majnę, która próbowała ją powstrzymać. W tej sytuacji papuga rozpoczyna serię opowieści, tak by każdej nocy po zakończeniu każdej historii kobiecie nie starczyło czasu na schadzkę. Udaje jej się to przez 52 noce. Nechszebi zmienił wymowę zakończenia utworu. W wersji oryginalnej kupiec po powrocie wybacza żonie próbę zdrady – w wersji perskiej zabija małżonkę i uwalnia papugę, wybierając życie w samotności.
Późniejsze opracowania Jeszcze za życia cesarza Akbara powstała uproszczona wersja opowieści, pozbawiona charakterystycznych długich i kwiecistych opisów. Dużo bardziej popularna stała się kolejna wersja, autorstwa Mahommeda Kaderiego z XVII wieku, skrócona i uproszczona w stosunku do tekstu Nechszebiego z XIV wieku. Kaderi zmniejszył liczbę opowiadań z 52 do 35, i usunął rozbudowane, plastyczne opisy.
Manuskrypty