Po II wojnie światowej narzucony innym państwom i partiom komunistycznym. Stalinizm został skrytykowany przez Nikitę Chruszczowa w tajnym referacie „O kulcie jednostki i jego następstwach” podczas XX Zjazdu KPZR w 1956 r. Oficjalne potępienie stalinizmu nastąpiło na XXII zjeździe KPZR w 1961 roku (m.in. zwłoki Stalina zostały usunięte z mauzoleum, a jego imię odebrano miastom i obiektom, m.in. Stalingradowi). Destalinizacja stała się przyczyną zerwania z KPZR komunistycznych partii Chin i Albanii. Po obaleniu Chruszczowa w 1964 r. Leonid Breżniew zahamował destalinizacjęJózef Smaga, Narodziny i upadek imperium. ZSRR 1917-1991. Kraków 1992, s. 207–209, 216–217.. W rezultacie niektóre aspekty stalinizmu przetrwały w ZSRR do 1990 roku.
Podstawowymi cechami stalinizmu były: nieograniczona władza Stalina prowadząca w późniejszym okresie do tzw.