Okoliczności powstania utworu Zola był wielkim miłośnikiem sztuki, niezwykle interesował się nowymi prądami w sztuce, a jako dziennikarz brał aktywny udział w publicznej dyskusji nad impresjonizmem. Doskonale znał środowisko artystyczne, często gościł w kawiarniach, gdzie zbierali się młodzi malarze i rzeźbiarze, orientował się w realiach życia twórców. Stąd projekt powieści o artyście znajdował się właściwie od początku w planach cyklu powieściowego. Natomiast na ostateczny kształt powieści miało wpływ Nieznane arcydzieło Balzaka, które Zola uznał za niezwykle trafną metaforyczną interpretację losu artysty, jak i dalsze osobiste doświadczenia autora i jego własne zmagania twórcze).
Cechy powieści Główny bohater utworu, Klaudiusz Lantier, jest postacią podwójnie naznaczoną: po pierwsze piętnem dziedziczności (jest synem Gerwazyny Macquart, bohaterki W matni), po drugie zaś – piętnem romantyzmu artystycznego, które wymuszają na nim przywiązanie do malarstwa graniczące z obsesją i zarazem wieczne niezadowolenie z efektów pracy, dążenie do nieosiągalnego ideału. Postać ta nie była wzorowana na żadnym autentycznym malarzu, chociaż posiada cechy – zarówno wyglądu, jak i charakteru – zapożyczone od samego Zoli, Cézanne’a, Monet czy Pisarro.