Odrębność stosunków społecznych na Śląsku (zwłaszcza w okresie przedwojennym, ulegającym obecnie z wolna przeobrażeniu) wywodzi się z dominowania ludowości która to cecha charakteryzuje cały układ, mimo jego rozpiętości od warstw czysto rolniczych poprzez małomieszczańsko-rzemieślnicze do wielkomiejsko-przemysłowych. Zbiorowość ta oznaczała się przede wszystkim dużą samodzielnością polityczną i społeczną, skoro pozbawiona prawie w zupełności rodzimej inteligencji umiała tak pokierować swoimi i losami, że wbrew oczywistej przewadze czynnika inteligenckiego obcoplemiennego o krańcowo odmiennych tendencjach społecznych i politycznych ukształtowała samodzielnie swoją przyszłość polityczną. Dalszą konsekwencją tej samodzielności jest właściwe ludowej grupie społecznej śląskiej duże wyrobienie organizacyjne, silne poczucie solidarności i głęboko zakorzeniony demokratyzm przy równoczesnym konserwatyzmie w dziedzinie obyczajowości a zwłaszcza kultu religijnego. Jednym z przejawów powyżej podkreślonych cech to niewątpliwie dążność do samodzielnego stwarzania sobie przez poszczególnych członków i poszczególne warstwy podstaw egzystencji i kształtowania warunków życia, czego wyrazem reakcja na przejawy kryzysu: dzikie kopalnictwo, nielegalne budownictwo, przemyt etc.