Obok tej zamkniętej w sobie grupy społecznej rolę pozornie dominującą odgrywała warstwa inteligencji, od kierowników wielkich instytucyj przemysłowych począwszy poprzez wolne zawody na średnich i niższych urzędnikach skończywszy. Warstwa ta, w ogromnej przewadze obca pod względem narodowości rdzennej ludności śląskiej, nie umiała w ciągu swej pozornej supremacji kulturalnej zdobyć istotnego wpływu na kształtowanie się pojęć ludu śląskiego w sprawach istotnych i podstawowych (religia i narodowość). To też pokonana musiała ustąpić w pamiętnych chwilach przełomowych i wycofać się z terenu. Jej miejsce zajęła warstwa inteligencji napływowej z różnych stron Polski, obca również szczególnym psychicznym właściwościom ludu śląskiego, ale w mniejszym stopniu, mająca bowiem dwie najbardziej zasadnicze cechy wspólne z ludem śląskim, mianowicie narodowość i w olbrzymiej większości wyznanie. Dzięki tym dwom zasadniczym przesłankom, zwłaszcza dzięki wspólnej z ludem śląskim narodowości są wszelkie dane potemu, by wyrównać istniejącą w poprzednim układzie przepaść między ludnością rdzenną a warstwą inteligencji.