181; Kromer M, De origine et rebus... fol. 219; Miechowita M, Chronica Polonorum lib. 4, cap. 29, fol. 268; Wapowski B; Kronika; Kronika Bychowca.: Litwini często najeżdżali polskie pogranicze Mazowsze i Podlasie. Tak było i w 1372 r., kiedy to Litwini i Żmudzini pod wodzą księcia Kiejstuta najechali Księstwo Mazowieckie. Jeden z pododdziałów zapuścił się na Łysą Górę do klasztoru Świętego Krzyża i kompletnie go złupił. Najeźdźcy zrabowali wtedy relikwie Drzewa Krzyża Świętego oprawione w srebro. Była to relikwia już wtedy ciesząca się w Polsce wielkim kultem. W drodze powrotnej wóz z relikwią utknął na przeprawie przez rzekę, konie odmówiły posłuszeństwa, zrabowane przedmioty utonęły w rzece. Srebrny relikwiarz został wyniesiony z rzeki przez żołnierza, który nieszczęśliwym trafem jeszcze w czasie wyprawy zmarł. Uwieziona na Żmudź relikwia stała się nieszczęściem, ktokolwiek jej dotknął, w krótkim czasie umierał. Chcąc pozbyć się nieszczęsnego przedmiotu książę Witold w „braterskim geście”, przy okazji koronacji (1386 r.) króla Władysława II Jagiełły, postanowił zwrócić relikwie klasztorowi.