Co więcej, konfrontacja dwóch stylów życia była odczytywana przez Lubelskiego jako przejaw różnych postaw inteligencji wobec burzliwych wydarzeń marcowych 1968 roku. O ile Marek wybiera karierę naukową i konformizm, o tyle Jan przekornie zajmuje się „pracą u podstaw”, która w rzeczywistości pozafilmowej miała doprowadzić do konsolidacji części inteligencji przeciwko władzy komunistycznej. Boczkowska dodatkowo interpretowała Strukturę kryształu jako przejaw dwóch różnych postaw samego reżysera, który miotał się podczas studiów między fizyką (Marek) a filozofią (Jan), zanim zdecydował się kręcić filmy. Andrzej Gwóźdź sugerował, że Struktura kryształu powinna się raczej mieścić w kontrowersyjnej kategorii polskiej Nowej Fali, albowiem środki wyrazu użyte przez Zanussiego były wprost inspirowane francuską Nową Falą.
Radosław Domke za Lubelskim twierdził, że Struktura kryształu była nie tylko rewolucją estetyczną, ale też intelektualną. „Polskie kino aż do tej pory zdawało się bowiem nie dostrzegać tak kontrastowych postaw wobec życia, które faktycznie reprezentowało młode pokolenie inteligencji polskiej”.