Gracze niedysponujący zapisem mogą stworzyć nowego bohatera, rozgrywając fabułę w sposób kanoniczny i wybierając jedną spośród sześciu dostępnych klas – żołnierza, szturmowca, inżyniera, adepta, strażnika lub szpiega. Każda klasa dysponuje innym zestawem mocy i umiejętności w posługiwaniu się bronią. Przykładowo szturmowiec specjalizuje się w walce na bliskim dystansie i korzystaniu ze strzelb, podczas gdy szpieg polega na skradaniu się i karabinach snajperskich.
Na świat Mass Effect 2 składa się mapa galaktyki, którą gracz może przemierzać w celu znajdowania i wykonywania zadań. Większość z nich polega na walce, jednak część wymaga wchodzenia w interakcje z postaciami niezależnymi zamieszkującymi dane miejsce. W miarę postępów w grze odblokowywane są nowe lokacje, dostępni stają się również nowi członkowie drużyny. Punkty doświadczenia zdobywa się za wykonywanie zadań. Po zdobyciu odpowiedniej ilości punktów postać awansuje na wyższy poziom i nagradzana jest punktami drużyny, które można przeznaczyć na ulepszenie mocy zarówno Sheparda, jak i jego towarzyszy. Moce, z których każda posiada cztery poziomy, pozwalają ulepszać zdolności bojowe postaci.