Poznanie życia społecznego i jego mechanizmów w złożoności i bogactwie jego przejawów wymaga nie tylko przedstawienia faktów, ale dogłębnej analizy. Horkheimer akcentuje filozoficzny charakter teorii krytycznej. „Monistyczny pogląd syntetyzujący podmiot i przedmiot, Horkheimer wzbogacił o założenie, iż jego wartość jest wyższa od konkurencyjnego paradygmatu, ponieważ eliminuje niebezpieczne w koncepcjach dualistycznych złudzenie obiektywizmu, który miałby znajdować wyraz w poznawaniu zewnętrznych wobec podmiotu rzeczy”. Wie, że nie może to być rezultatem tylko i wyłącznie jego pracy filozoficznej. Jest też świadom potrzeby współpracy z przedstawicielami innych dziedzin nauki – socjologami, psychologami, ekonomistami i historykami. W ten sposób powstał frankfurcki Instytut Badań Społecznych, gdzie powstała Szkoła frankfurcka. Dzięki wspólnej pracy ukierunkowano badania społeczne tak, aby nie trzymano się ściśle faktów, ale również nie popadając w skrajność, nie opierać się tylko na doświadczeniu. Oczekiwano od tej współpracy niepodzielności elementu ogólnego i szczegółowego, projektu teoretycznego i doświadczenia partykularnego.