Gminy te w XIX wieku zamieszkiwała głównie ludność polska. Zachowały się relikty XIX-wiecznej zabudowy: kamienice czynszowe oraz (na Okolu) gmachy oświaty i świątynie.

Na terenie starej gazowni zlokalizowano rzeźnię miejską, bocznice kolejowe i targowisko.

Zabudowa rozwijała się również na Szwederowie, które zachowywało polski charakter narodowościowy.

Bielawy stały się przedmieściem urzędniczym, gdzie w latach 1903–1906 zbudowano regularne osiedle 65 willi z ogrodami, z własną elektrownią i wieżą ciśnień (w późniejszym okresie obszar sześciu ulic między ul. Chodkiewicza a Powstańców Wielkopolskich).

Rozwój dzielnicy koszarowej Pierwsze koszary w Bydgoszczy powstały w końcu XVIII wieku w miejscu późniejszej Poczty Głównej. Jednak dopiero po wojnie Prus z Francją w 1870 i uzyskaniu reparacji wojennych, rozpoczęła się intensywna budowa koszar w mieście. Zabudowa tego typu zajęła przede wszystkim obszary w północnej części Śródmieścia.