Dzięki budowie kanału Bydgoszcz ponownie stała się znacznym ośrodkiem handlowym. W mieście utworzono komorę celną o zasięgu ogólnokrajowym, Radę Handlową i kompanię kupiecką. W końcu XVIII w. kanałem bydgoskim przepływało ok. 1000 łodzi i tratew rocznie, a był to dopiero początek kariery tego szlaku wodnego, gdyż np. w połowie XIX w. ruch na kanale wzrósł ośmiokrotnie.
Po 1772 r. znacznie rozbudowały się przedmieścia Bydgoszczy: Poznańskie, Toruńskie, Gdańskie oraz Okole, Grodztwo i Babia Wieś. W 1806 r. zamieszkiwało Bydgoszcz ok. 4 tys. mieszkańców, w tym wielu osadników narodowości niemieckiej. W 1787 r. zbudowano w rejonie dawnej fosy zamkowej pierwszą w mieście świątynię ewangelickąPastuszewski Stefan. Pierwsze świątynie ewangelickie. In. Kalendarz Bydgoski 1992..
Insurekcja kościuszkowska