odniesienie sytuacji podmiotu do wszystkich innych kontrahentów wyjątki od KNU: w szczególnych sytuacjach korzyści lub przywileje przyznawane jakiemuś państwu lub obszarowi nie muszą być przenoszone na inne państwa korzystające z KNU. Umożliwiają więc one traktowanie preferencyjne jakiegoś państwa czy grupy państw we wszystkich czy niektórych dziedzinach obrotu. Uznawanymi powszechnie wyjątkami są: – tzw. mały ruch graniczny między państwami sąsiednimi (różne ulgi przyznawane w tym ruchu nie muszą być przenoszone na handel z innymi państwami) – handel z własnymi koloniami i posiadłościami – szczególne sytuacje prawne, polityczne czy uświęcone tradycją (np. brytyjskie preferencje imperialne, preferencje celne w ramach Unii Francuskiej) – unia celna (państwa, które tworzą unię celną i znoszą w jej ramach cła nie przenoszą tych ulg na państwa trzecie) – handel z krajami rozwijającymi się (ten ostatni wyjątek zastępuje dawne wyjątki stosowane w odniesieniu do kolonii i krajów zależnych). 4. klauzula narodowa – najkorzystniejszy przepis zapewniający kontrahentowi takie uprawnienia, jakie mają obywatele drugiej strony umowy (bez praw politycznych) → rzadko spotykana, dowód zaufania w stosunkach b) część formalnoprawna – postanowienia końcowe, sposób przestrzegania zobowiązań;