Treść Główna bohaterka utworu, Helena Nikołajewna Stachowa, odrzuciwszy uprzednio rzeźbiarza Szubina, przyszłego profesora uniwersytetu Bierseniewa oraz szlachcica Kurnatowskiego, zakochuje się w bułgarskim demokracie Dymitrze Insarowie, zachwycona jego postawą wobec życia. Insarow, w odróżnieniu od znanych Helenie rosyjskich intelektualistów, jest człowiekiem czynu, pragnącym wziąć udział w walce o wyzwolenie Bułgarii. Młodzi biorą tajny ślub, po czym wyjeżdżają z Rosji do Austrii i Wenecji, skąd mają nadzieję przedostać się do Bułgarii. Insarow nagle umiera jednak na gruźlicę. W ostatnim liście do rodziny Helena zapowiada chęć wyjazdu na front wojny krymskiej jako siostra miłosierdzia, by w ten sposób wziąć udział w walce, o której marzył jej ukochany. Następnie zrywa z nimi wszelki kontakt.
Wymowa utworu Turgieniew pragnął dokonać w W przededniu analizy współczesnego sobie typu "szlacheckiego rewolucjonisty", pełnego ideałów, ale niekonsekwentnego w działaniu i praktycznie niezdolnego do czynu. Chociaż podkreślał wysokie walory moralne Insarowa (podobnych bohaterów przedstawił również w powieści Nowizna), nie ukrywał, iż uważał go raczej za postać podobną do Hamleta, skupiającą się raczej na rozmyślaniach niż na działaniach praktycznych.