thumb|Antoni Wielki – założyciel anachoretyzmu Monastycyzm chrześcijański – forma życia religijnego, oparta na wspólnotach (monastycyzm, cenobityzm), która wyłoniła się z ruchu anachoreckiego (pustelniczego) w Egipcie oraz Syrii w IV wieku.
Kiedy ruch pustelników przybrał masowy charakter, zaczęli oni wybierać spośród swojego grona „ojców” (aram. abbas, opat), którzy kierowali ich pracą duchową. Wspólnie żyjący eremici stanowili etap pośredni do wykształcenia zdyscyplinowanej wspólnoty cenobickiej, której członkowie oddzielnie sypiali (w tzw. celach), ale wspólnie pracowali, spożywali posiłki oraz modlili się. Pierwsze takie wspólnoty założyli w Egipcie św. Antoni Wielki, zwany Ojcem Wszystkich Mnichów, oraz Pachomiusz, który spisał pierwszą regułę zakonną (na której duży wpływ wywarła żołnierska przeszłość Pachomiusza). Podobne wspólnoty powstały w Syrii koło Antiochii, m.in. założone przez Abrahama z Kaszkaru, oraz w Palestynie. Na język łaciński regułę Pachomiusza przetłumaczył św. Hieronim, który wkrótce założył w okolicach Betlejem dwa klasztory: męski i żeński.