Wkrótce idea monastyczna rozprzestrzeniła się na ziemie imperium rzymskiego i powstało wiele wspólnot. W kościele wschodnim najważniejszą reformę przeprowadził św. Bazyli Wielki i jego reguła jest podstawą większości prawosławnych wspólnot mniszych. W kościele zachodnim podstawowymi regułami monastycznymi stały się: reguła św. Augustyna oraz reguła św. Benedykta. W okresie wczesnego średniowiecza duże znaczenie miały klasztory iryjskie, które były ważnymi ośrodkami cywilizacji. Później ich rolę przejęli benedyktyni oraz cystersi. Nadmierne zeświecczenie mnichów, spowodowane tym, że byli jedynymi osobami wykształconymi we wczesnośredniowiecznej Europie spowodowało reakcję (tzw. reforma cluniacka w XIII wieku): ograniczono kontakty mnichów ze światem zewnętrznym i wstęp do klasztorów świeckich (klauzura).