Wśród utworów geologicznych występujących na powierzchni dominują utwory Czwartorzędu w postaci glin morenowych i piasków akumulacji lodowcowej (morena denna). Utwory starsze występują m.in. na terenie Pasma Przedborsko – Małogoskiego (Jura) i w niektórych miejscach Niecki Włoszczowskiej (skały kredowe tworzące urodzajne rędziny). Pod osadami czwartorzędu dominują utwory Mezozoiczne (kampan pod większością Niecki Włoszczowskiej, pod częścią północno-wschodnią powiatu występują utwory okresów mastrycht, kreda niższa od kampanu nierozdzielna, turon i cenoman).
Flora i fauna Na terenie Powiatu znajdują się duże obszary leśne, bogate w faunę i florę. Obszary prawnie chronione to m.in.: Przedborski Park Krajobrazowy; Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu; Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu; rezerwaty przyrody: Rezerwat przyrody Bukowa Góra; Rezerwat przyrody Murawy Dobromierskie; Rezerwat przyrody Oleszno; Rezerwat przyrody Ługi oraz pomniki przyrody i użytki ekologiczne: Park Arboretum w Czarncy; zbiornik Klekot;
Historia Lata 1867–1939