W swych kazaniach, które miały charakter konferencji duchowych skierowanych głównie do mniszek dominikańskich, akcentował konieczność kształtowania w sobie człowieka wewnętrznego, który szuka pełnienia woli Bożej, odwracając się od świata stworzeń. Jego mistyka określana była jako spekulatywna lub istotowa (niem. Wesensmystik). W określeniu spekulatywny chodzi bardziej o pierwotne łacińskie znaczenie tego słowa: oglądać, stąd dzisiejszym odpowiednikiem tego terminu jest słowo kontemplatywny. Człowiek jest powołany do zjednoczenia z Bogiem w głębi swego istnienia. Eckhart akcentował nicość stworzenia oraz działanie łaski, poprzez którą dokonuje się narodzenie Boga w duszy, czyli unio mistica (łac. jedność mistyczna), które jest nieprzekazywalne w kategoriach filozofii scholastycznej.
thumb|Ren w okolicy Kolonii.
Oskarżenie o herezję Pod koniec życia Eckharta, w archidiecezji Kolonii zaczęto kwestionować ortodoksyjność niektórych stwierdzeń z jego kazań. Chodziło przede wszystkim o kazania w języku niemieckim, gdy precyzyjne terminy łacińskie próbował oddawać – nie zawsze z powodzeniem – w potocznym języku, zrozumiałym dla niewykształconych teologicznie słuchaczy. Czasem odwoływał się do ad hoc przywołanych potocznych obrazów z życia codziennego.