Forma i wymowa utworu Kaukaz składa się z kilku monologów wygłaszanych naprzemiennie przez poetę-przyjaciela de Balmaine'a, wroga caratu i zwolenników samowładztwa, stylizowanych na carskie "manifesty" i deklaracje przedstawianie podbijanym narodom. Wypowiedzi poety pełne są emocji, nawiązując do biblijnego płaczu Jeremiasza nad losem narodu wybranego ukazują jego rozpacz z powodu losu Ukraińców i innych narodów uciskanych przez carat. Mimo tego poeta nie traci wiary w bożą sprawiedliwość, która nadejdzie w przyszłości i w zwycięstwo ruchów narodowowyzwoleńczych w ich walce zbrojnej. Wierzy, że wolność, prawda i sprawiedliwość są wartościami ponadczasowymi, nawet jeśli ich triumf ma być oddalony w czasie. Nie jest jednak w stanie pojąć, dlaczego Bóg przyjmuje ofiary przekazywane mu przez osoby, które jedynie zewnętrznie deklarują przywiązanie do wartości chrześcijańskich, modlących się za dalsze sukcesy wojenne caratu (chociaż nie dopuszcza się, jak w Śnie, bluźnierstwa).
Swobodna wersyfikacja dzieła, zmiany rytmu i rozmieszczenia rymów czynią z Kaukazu rodzaj swobodnej i spontanicznej medytacji nad losem uciskanych narodów, skargi połączonej z niezachwianej wiarą w odmianę losu.
Bibliografia M. Jakóbiec, Wstęp [w:] T. Szewczenko, Wybór poezji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974
Kategoria:Twórczość Tarasa Szewczenki