Utwór rozpoczynał u Brezy okres zainteresowania schyłkowością sfery zdeklasowanych ziemian, migrujących społecznie w kierunku inteligencji oraz mieszczaństwa, co kończyło się dla tej klasy częstokroć izolacją, wejściem w kokon towarzyskich konwenansów, a także moralną i psychiczną degeneracją. Bardzo rzadko próby wyjścia z tych kolein kończyły się względnym sukcesem – częściej były nieudane lub katastrofalne. Traktują o tym kolejne dzieła autora: Zawiść, Mury Jerycha i Uczta Baltazara.

Wszyscy przedstawiciele starszego pokolenia ukazani w powieści mają piętno jakiejś choroby, paraliżu duchowego, lęku lub obsesji. Izolują się więc w swoich domach, bojąc podjęcia kontaktu ze światem zewnętrznym. Stanowi to tło dla poczynań młodszej generacji (Zosia, Irena, Żenio Hozjuszowie, czy też Iza i Edmund Mossowie, Joasia Kurmanowska, Adam Grywałd, Teofil Hińczka i narrator – przewodnik salonowy). Osoby te próbują przebić mur ograniczeń, wydostać się z osamotnienia własnych sfer, ale jednocześnie nie są przygotowani do wzięcia odpowiedzialności za ukształtowanie swych losów. Co rusz okazują się bezradnymi więźniami własnego środowiska. W tym zatomizowanym świecie głównym źródłem wiedzy o rzeczywistości jest plotka (celują w tym Hozjusze).