Akcja X – podjęta przez MBP szeroko zakrojona akcja przeciw Wileńskiemu Okręgowi AK trwająca od czerwca do listopada 1948 roku. Akcja X objęła swym zasięgiem kilkadziesiąt tysięcy ludzi, ponad 6000 zostało aresztowanych, z tego co najmniej 50 skazano na karę śmierci i wyroki wykonano. W lipcu 1948 Okręg AK został rozbity.

Przebieg Centrum Dowodzenia Akcją znajdowało się w II Wydziale w II Departamentu III MBP w Warszawie gdzie przekazywano szczegółowe raporty z przebiegu operacji. Na szczeblu centralnym kierownictwo obieli płk. Jan Tataj i ppłk. Adam Humer. 29 lipca 1948 roku z "centrali" wysłane zostały instrukcje skierowane do funkcjonariuszy zajmujących się rozpracowaniem konspiracji wileńskiej. Wskazywano na sposoby aresztowania osób mogących być zamieszane w konspirację (szczególnie znane są tzw. zasadzki), oraz konieczność pozyskania informacji o kontaktach organizacyjnych i form działania. Zwrócono uwagę na potrzebę organizacji śledztwa celem rozpracowania każdego z zatrzymanych.