Znany był przede wszystkim jako kolekcjoner i koneser malarstwa zachodnioeuropejskiego, autor licznych monografii teoretycznych poświęconych sztuce. W 1853 założył galerię, która miała zbiory, głównie sztuki hiszpańskiej. Atanazy planował umieszczenie swojej kolekcji w specjalnym skrzydle dobudowanym w latach 1829-1830 (według projektu Karla Friedricha Schinkla) do gmachu Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu. Jednak narastające nieporozumienia z Edwardem (fundatorem Biblioteki Raczyńskich) spowodowały, że porzucił ten pomysł, a dzieła sztuki ze swej kolekcji eksponował przejściowo w Berlinie, następnie w swoich posiadłościach w Gaju Małym i Zawadzie. Obecnie zbiory Atanazego stanowią trzon kolekcji malarstwa obcego Muzeum Narodowego w Poznaniu. Niewykorzystaną galerię Schinkla przebudowano na hotel („Hotel Drezdeński”), budynek zniszczono całkowicie podczas walk w 1945.
Pierwsza berlińska galeria Atanazego Raczyńskiego mieściła się w okazałym domu arystokraty przy głównym bulwarze Berlina: w pałacu przy ulicy Unter den Linden 21. Polski hrabia kupił go w roku 1834, a dwa lata później umieścił w jego oficynie swoją kolekcje obrazów (tę, która pierwotnie miała trafić do Poznania).