mały|305x305px|Ikona Matki Bożej z Jasnej Góry, zwana Czarną Madonną thumb|200px|Czarna Madonna z Montserrat thumb|200px|Matka Boża z Candelarii thumb|200px|Czarna Madonna w kościele św. Elżbiety we Wrocławiu thumb|200px|Praga, Stare Miasto – Dom Pod Czarną Matką Bożą, figura Czarnej Madonny thumb|200px|Czarna Madonna z Altötting mały|right|110px|Czarna Madonna z Tindari w bazylice we Fremantle Czarna Madonna – rzeźba lub obraz przedstawiający Maryję lub Maryję z Dzieciątkiem, na którym jest ona ukazana z ciemnym lub czarnym odcieniem skóry, wykonane przeważnie w Europie w okresie średniowiecza lub wcześniej. W tym rozumieniu terminu określenie „Czarna Madonna” nie odnosi się do wizerunków Maryi ukazanej wyraźnie jako czarna Afrykanka, które są popularne w Afryce oraz w miejscach zamieszkanych przez duży odsetek ludności pochodzenia afrykańskiego, np. w Stanach Zjednoczonych lub Brazylii.
Teorie powstania Jedna z teorii mówi, iż Czarne Madonny są reprodukcjami wcześniejszego wizerunku lub ikony Matki Bożej, która już nie istnieje i która, najprawdopodobniej, znajdowała się w Konstantynopolu. Miałaby zostać zniszczona przez ikonoklastów, którzy począwszy od VIII do X w.