Szczególną formą renty jest zysk monopolowy, który może być uzyskany na dwa sposoby. Monopol naturalny wiąże się ze specyfiką danej branży, powodującą, że naturalnym stanem jest istnienie jednego producenta, np. w przypadku wysokich korzyści skali. Monopol sztuczny pojawia się w przypadku celowego dążenia producenta do przejęcia kontroli nad całością rynku.
Pogoń za rentą ekonomiczną przy założeniu doskonałej konkurencji jest zjawiskiem korzystnym dla gospodarki i wiąże się z efektywnym wykorzystaniem zasobów. Inaczej jest w przypadku monopoli, które kontrolując wielkość podaży dobra na rynku produkują mniej i po wyższych cenach. Wyjątkiem mogą być monopole działające np. dzięki przepisom chroniącym prawa autorskie lub rozwiązania technologiczne, gdyż zapewnienie zysku monopolowego stanowi dobrą motywację dla twórców i wynalazców.