Ograniczał się przeważnie do zbierania informacji o przeciwnikach nowego reżimu komunistycznego i o bardzo rozgałęzionym podziemiu zbrojnym, które powstawało w okupowanej Polsce od początku II wojny światowej.
Cywilną służbę wywiadowczą formalnie utworzono 2 stycznia 1945 jako Wydział Wywiadu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.
Zmiany 5 miesięcy później, 21 czerwca 1945, Wydział Wywiadu MBP przemianowano na Wydział II Samodzielny MBP. W tym samym czasie w ZSRR doszło do ujednolicenia wywiadu cywilnego (1 Zarządu MGB ZSRR) i wywiadu wojskowego GRU pod nazwą Komitet Informacji. 17 lipca 1947 biorąc przykład lub wykonując polecenia doradców radzieckich z MGB ZSRR i MWD ZSRR Wydział II Samodzielny MBP połączono z wywiadem wojskowym (Oddziałem II Sztabu Generalnego WP) tworząc Departament VII MBP.
Po niemal trzyletnim okresie unifikacji z Oddziałem II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, 5 czerwca 1950 wywiad cywilny został ponownie wyodrębniony, choć zachował nazwę „Departament VII Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego”.
Zwolnienia i zadania Z 359 dotychczasowych pracowników centrali zwolniono aż 185, tworząc jednocześnie nowe etaty – 565 stanowisk, w tym 173 niejawne.