Utworzono samodzielną państwową jednostkę badawczo-rozwojową podporządkowaną bezpośrednio ministrowi właściwemu do spraw transportu.
20 maja 2010 na mocy zarządzenia Ministra Infrastruktury powołano Instytut Kolejnictwa (w skrócie IK). Jego siedziba mieści się przy ul. Józefa Chłopickiego 50 w Warszawie, a jego dyrektorem od 2006 był Andrzej Żurkowski. 3 sierpnia 2016 instytut został upoważniony przez prezesa Urzędu Transportu Kolejowego do wykonywania badań technicznych potrzebnych do uzyskania świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu oraz do stwierdzania zgodności z typem i wydawania certyfikatów zgodności typu.
Działalność thumb|Stoisko Instytutu Kolejnictwa na targach Trako 2015 Przedmiotem działań instytutu są prace naukowe i badawczo-rozwojowe z dziedzinach: dróg kolejowych i dróg miejskiego transportu szynowego, pojazdów szynowych, przewozów pasażerów i ładunków oraz logistyki i analiz rynku transportowego, sterowania ruchem i automatyki, telekomunikacji i teleinformatyki, sieci trakcyjnej, zasilania trakcji elektrycznej oraz urządzeń i systemów nietrakcyjnych, materiałów oraz elementów, zespołów i konstrukcji, stosowanych w transporcie szynowym, ochrony środowiska naturalnego oraz dostępności transportu szynowego dla osób niepełnosprawnych, bezpieczeństwa publicznego i technicznego w transporcie