XIX wieku była znana w swoim zbliżonym do pierwotnego kształcie (stylistyka i słownictwo ludowe), następnie zaś ulegała dalszym przekształceniom pod wpływem nowszej literatury ukraińskiej.
Treść Trzech Kozaków zaporoskich, braci, ucieka z niewoli tureckiej w Azowie. Dwaj starsi, uciekając konno, porzucili najmłodszego, który biegnąc piechotą prosi ich, by zabrali go ze sobą. Ci odmawiają. Kozak prosi wówczas, by bracia zabili go, nie pozostawiając na pewną śmierć w niewoli po niechybnym schwytaniu. Po kolejnej odmowie prosi, by bracia, uciekając przez las, rzucali na drogę ścięte szablami gałązki, by ten wiedział, którędy ma posuwać się dalej. Jego prośbę spełnia jedynie średni brat – starszy myśli jedynie o własnym przetrwaniu. Po wyjeździe z lasu na step średni brat rwie na sobie kitajkę, by móc zostawić ją jako wskazówkę, którą drogą odjechali. Starszy brat odmawia jednak uczynienia tego samego, nie zgadza się również zatrzymać na krótki popas, by najmłodszy mógł dogonić swoich krewnych.
Idący piechotą Kozak odnajduje porzucone na drodze znaki, jednak widząc kitajkę dochodzi do wniosku, że jego bracia musieli ponieść śmierć. Zbacza zatem w step na ich poszukiwanie i po dziewięciodniowym błądzeniu umiera z głodu.