Wacław Urban (ur. 28 czerwca 1930 w Niwce, zm. 25 maja 2009 w Krakowie) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych.

Życiorys Był synem Jana, inżyniera górnictwa, i pochodzącej ze szlacheckiej rodziny Czarnockich Janiny. Wykształcenie podstawowe otrzymał w rodzinnym domu. Uzupełnił je w trakcie wojny na tajnych kompletach w Siennicy. W 1948 roku zdał maturę w liceum matematyczno-przyrodniczym w Dąbrowie Górniczej. Rozpoczął następnie, wbrew woli rodziców, którzy chcieli posłać go na medycynę, studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które ukończył w 1952. Rozprawę doktorską pt. Chłopi wobec reformacji w Małopolsce w drugiej połowie XVI wieku obronił w 1957 roku na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ. W 1967 uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego w oparciu o pracę Studia z dziejów antytrynitaryzmu na ziemiach czeskich i słowackich w XVI i XVII wieku. Dysertacja ta została wyróżniona nagrodą Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego. W 1978 roku otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.