Artykulacja Można wyróżnić zasadniczo dwa typy retrofleksji: artykulację szczytowo-zadziąsłową (apikalno-postalweolarną) – koniuszek języka zostaje uniesiony ku górze i zbliża się (ew. styka) z obszarem tuż za dziąsłami, artykulację podszczytowo-dziąsłowo-podniebienną (subapikalno-prepalatalną) – przód języka wygina się ku górze i do tyłu, tak że spodnia część języka zbliża się (ew. styka) z początkowym odcinkiem podniebienia twardego.
Często za retrofleksję uznaje się tylko drugą z opisanych powyżej artykulacji i dla niej rezerwuje się znaki [, , , , , , ] występujące w transkrypcji międzynarodowej IPA. Spółgłoski o artykulacji szczytowo-zadziąsłowej (apikalno-postalweolarnej) transkrybowane są za pomocą kropki pod literą lub przy pomocy symboli dla głosek zadziąsłowych: [, , , ].
Przykłady
W języku polskim sybilanty zadziąsłowe są retrofleksyjne [], [], co wykazują najnowsze badania artykulograficzne i akustyczne.
Spółgłoski z retrofleksją (apikalno-postalweolarne) występują w języku norweskim i szwedzkim (nie we wszystkich dialektach).