Bułgarskie odrodzenie narodowe mały|Iłarion Makariopolski Przełom XVIII i XIX w. uważa się za początek bułgarskiego odrodzenia narodowego, w którym jednym z postulatów było odrodzenie autokefalicznego Kościoła prawosławnego. Za prekursora tego ruchu uważany jest mnich Paisjusz Chilendarski, autor Słowianobułgarskiej historii, oraz jego uczeń biskup Sofroniusz. Ruch na rzecz ponownego utworzenia Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego wzrósł w siłę po powstaniu królestwa greckiego w 1830. Zamożne warstwy społeczeństwa Bułgarii wystąpiły wówczas przeciwko greckim hierarchom na katedrach w Bułgarii, narzucającym Bułgarom język i obyczaje liturgiczne greckie, jak również eksploatującym wiernych, ściągając z nich środki finansowe, które z kolei musiały być przekazywane władzom w zamian za zachowanie patriarchatu. Jedynie poparcie patriarchy Konstantynopola oraz władz tureckich pozwalało Grekom utrzymać się na powierzonych im biskupstwach. Po 1839 i ogłoszeniu przez sułtana „ery reform i praworządności”, ruch ten jeszcze się nasilił;