8..
Historycy nie są zgodni co do dokładnej daty rozpoczęcia bizantyńskiego okresu historii Rzymu: za rządów Dioklecjana (284–305) miasto Rzym przestało być stolicą; za pierwszego cesarza bizantyńskiego wielu uważa Konstantyna I, który panował w latach 306–337, a w 330 roku przeniósł stolicę cesarstwa z Nikomedii do Bizancjum, w 342 roku przekształconego w Konstantynopol; niektórzy upatrują początków Bizancjum w okresie panowania Teodozjusza I (379–395), gdy chrześcijaństwo ostatecznie zajęło miejsce politeistycznej religii starożytnego Rzymu, lub w latach tuż po jego śmierci w 395, kiedy to utrwalił się polityczny podział na Wschód i Zachód; jeszcze inni umiejscawiają początek cesarstwa później, w 476, i łączą go z ustąpieniem ostatniego cesarza zachodniego cesarstwa, Romulusa Augustulusa, i pozostawieniem władzy cesarskiej jedynie w rękach władcy greckiego Wschodu; pod uwagę brany jest również czas reorganizacji cesarstwa za panowania Herakliusza (ok. 620), kiedy łacińskie tytuły i zwroty zostały oficjalnie zastąpione przez ich greckie odpowiedniki.