W rzeczywistości przemiany te zachodziły stopniowo i w 330, gdy Konstantyn ustanawiał nową stolicę, procesy hellenizacji i postępującej chrystianizacji trwały już od dłuższego czasu. Koniec cesarstwa utożsamiany jest generalnie z upadkiem Konstantynopola i początkiem Imperium Osmańskiego w 1453, chociaż niektórzy uczeni uważają zań: datę zdobycia Konstantynopola podczas IV krucjaty w 1204; moment upadku greckich królestw sukcesyjnych: Mistry w 1460, Trapezuntu w 1461 i Monemwasji w 1471.
Historia nazwy „Bizancjum” Kalendarium 667 p.n.e. Założenie antycznego miasta Bizancjum (przyszły Konstantynopol). 27 p.n.e. Powstanie cesarstwa rzymskiego. ok. 235–284 Kryzys wieku III. 292 Reformy Dioklecjana (tetrarchia). 330 Konstantyn Wielki przenosi swoją siedzibę do Nova Roma i zmienia jej nazwę na Konstantynopol. Zaraz po tym umiera (337). Miasto staje się stolicą Bizancjum na długie wieki. 395 Teodozjusz Wielki trwale dzieli cesarstwo pomiędzy synów na dwie części – wschodnią i zachodnią. 527 Justynian Wielki zostaje cesarzem. 7 kwietnia 529 Ogłoszenie kodeksu Justyniana. 532 Powstanie Nika. 532–537 Justynian buduje kościół Hagia Sofia. 533–554 Belizariusz zbrojnie odzyskuje Afrykę Północną i Italię od Wandalów i Ostrogotów. W nagrodę zostaje konsulem. 568 Longobardowie zajmują większość posiadłości w Italii.