Historia odkrycia Został odkryty w roku 1794 przez Johana Gadolina w Finlandii (w iterbicie, minerale, który przekazał mu ). Jako wolny metal (choć w formie zanieczyszczonej) otrzymał go Friedrich Wöhler w roku 1828, redukując chlorek itru potasem. Jest to jeden z czterech pierwiastków, których nazwy zostały utworzone od szwedzkiej miejscowości Ytterby (poza itrem są to erb, iterb, terb).
Zastosowanie Stosowany jest jako dodatek do luminoforów w kineskopach. Lampy ze stopu itru z wolframem są stosowane w rentgenografii. Niektóre stopy itru mają własności nadprzewodnikowe. Stosowany jako katalizator przy polimeryzacji etenu. Tlenek itru używany jest do stabilizacji sześciennej formy cyrkonii, np. w jubilerstwie. Radioaktywny izotop 90Y stosowany jest w zabiegu synowektomii radioizotopowej. Itr stosuje się w niewielkich ilościach w katodach niektórych akumulatorów LFP, zwanych LiFeYPO₄ (LYP). Wodorki itru są stosowane jako bardzo silne środki redukujące.
Szkodliwość Związki itru powodują uszkodzenie płuc, wątroby i nerek. Najwyższe dopuszczalne stężenie itru i jego związków wynosi 1 mg/m3 (w przeliczeniu na itr). Można je oznaczyć za pomocą AAS. Nie stwierdzono, aby miał działanie rakotwórcze, mutagenne, embriotoksyczne i teratogenne.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Itr Kategoria:Pierwiastki chemiczne