Po wyzwoleniu miasta w końcu stycznia 1945 r. został członkiem Tymczasowego Komitetu Miejskiego i stanął na czele Komitetu Ochrony Mienia Państwowego i Kulturalnego, przekształconego później w Wojewódzki Komitet do Spraw Bibliotecznych i Archiwalnych. Równocześnie został kierownikiem bydgoskiego Oddziału Archiwum Państwowego w Poznaniu, przekształconego w Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Bydgoszczy. W maju 1952 r. zrezygnował ze stanowiska z uwagi na stan zdrowia. Następnie pracował w Archiwum jako kustosz, a od 1964 r. adiunkt naukowo-badawczy. W okresie 1964–1965 pracował dodatkowo w Bydgoskim Towarzystwie Naukowym na stanowisko kierownika pracowni naukowej. W 1970 r. przeszedł na emeryturę.
Zmarł 16 września 1987 r. Został pochowany na cmentarzu katolickim św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy.
Rodzina Tadeusz Esman od 1932 r. był żonaty z Marią Ludomirą z Nowakowskich. Miał z nią czworo dzieci: Ewę Jadwigę Krystynę (1933), Danutę Marię (1935), Janusza Józefa (1940) i Hannę Marię (1944).