Działalność zawodowa W aktywności zawodowej Tadeusza Esmana najwięcej miejsca zajmują prace archiwalne. W latach 1927–1939 skupiał swoje wysiłki na opracowaniu zespołów akt rejencji bydgoskiej i Deutschtumsbundu. W okresie okupacji zewidencjonował część zespołów akt Komisji Kolonizacyjnej w Poznaniu, Okręgowych Urzędów Ziemskich w Grudziądzu i Poznaniu oraz referatów rolnictwa i reform rolnych kilku starostw. Wydelegowany do bydgoskiego Oddziału Archiwum Rzeszy w Gdańsku opracował inwentarz akt Komisji Generalnej w Bydgoszczy, dotyczący miejscowości powiatu tucholskiego i wyrzyskiego.
Po wyzwoleniu główną uwagę skierował na zabezpieczenie akt i księgozbiorów na terenie województwa bydgoskiego oraz odszukanie rozproszonych w czasie wojny archiwaliów archiwum szczecińskiego. Jego zasługą było skompletowanie biblioteki archiwalnej, rozbudowa archiwum bydgoskiego oraz zorganizowanie sieci filii w województwie bydgoskim.