Dopiero upowszechnienie udoskonalonego muszkietu w 1624 r. podniosło szybkostrzelność do 1 strzału na 6 minut i umożliwiło redukcję szeregów do sześciu.
Artyleria i inżynieria
Artyleria uległa znacznemu powiększeniu. Batory, jako jeden z pierwszych w ówczesnej wojskowości, wprowadził skarbowe zaprzęgi do dział, zaciągając na okres wojny zawodowych woźniców.
Batory zorganizował też polską inżynierię
Wojska zaciężne
W latach 1579–1647 maksymalną liczbę zaciężnych wystawiono w wyprawie chocimskiej: w 1621 – 37 000, w latach 1580–1581 i 1633 występowało ich 30–32 tys. W latach 1579, 1618, 1627–1629, 1634–1635 liczba ich wynosiła od 22–28 tys. W innych latach było ich poniżej 20000. Tak wojnę inflancką prowadzono w latach 1603–1608 siłami około 3700-3800 żołnierzy (wyjątkowo w 1605. – 5000.), a wojnę rosyjską (1613–1616) – ok. 6000. Oprócz tych sił występowało wówczas na granicy południowej i wojsko kwarciane w sile od 1100 (1604 rok) do 3000 (1607 rok). W czasach pokojowych wojsko ograniczone do oddziałów kwarcianych liczyło: w latach 1591–1593 – 1200, a w latach 1597–1599 – 1600 żołnierzy. W okresie pokojowym 1639-1647 Rzeczpospolita utrzymuje stale od 6200 do 7400 żołnierzy zaciężnych, z czego 4000-4800 kwarcianych. Długotrwałe wojny powodowały duży wzrost obciążeń podatkowych ludności.