Do pionierów wczesnego socjalizmu rynkowego zalicza się zarówno ekonomistów socjalistów ricardiańskich, klasycznego liberała Johna Stuarta Milla, jak i anarchistę Pierre-Josepha Proudhona. Ich modele zakładały doskonalenie mechanizmów rynkowych i systemu wolnych cen przez usunięcie zniekształceń spowodowanych wyzyskiem, prywatną własnością oraz alienacją pracy.
Ten nurt bywa nazywany socjalizmem wolnorynkowym, ponieważ nie przewiduje roli planistów centralnych.
John Stuart Mill mały|Początkowo John Stuart Mill był zwolennikiem kapitalistycznych wolnych rynków, jednak z czasem przyjął bardziej socjalistyczne poglądy John Stuart Mill początkowo opowiadał się za kapitalistyczną gospodarką wolnorynkową, jednak z czasem przyjął bardziej socjalistyczne poglądy. W kolejnych wydaniach Zasad ekonomii politycznej rozwijał argumenty przemawiające za socjalistycznym podejściem i wspierał wybrane elementy myśli socjalistycznej. Proponował m.in. radykalną reformę – zniesienie systemu płacowego na rzecz systemu spółdzielczego wynagrodzenia. Pomimo ewolucji swoich poglądów, część jego stanowisk, takich jak poparcie dla podatku liniowego, utrzymała się. Z czasem jednak Mill doprecyzował swoje stanowisko, opowiadając się za ograniczeniami dochodów niezarobionych (np.