Słynny IX legion rzymski był jedną z najstarszych jednostek Rzymskiej armii. Towarzyszył on Juliuszowi Cezarowi m.in. gdy zajmował Galię w 58 r. p.n.e. Jeden z dowódców wojskowych wspomina ją jako uczestniczącą w walce z ludami Nerwiów. Wraz z Cezarem brał także udział w wojnie domowej przeciwko Pompejuszowi, współ-triumwirowi, a zarazem rywalowi cezara, w bitwie, która miała miejsce w Hiszpanii pod Ilerdą w 49. Następnie legioniści zostali przeniesieni do Placentii, a później pod Dyrrachium, gdzie mocno ucierpieli w walkach z armią Pompejusza.
Po kilku latach nieaktywności żołnierzy „Hispany”, legion został ponownie powołany przez Oktawiana, dziedzica Juliusza Cezara, aby pokonać Sekstusa Pompejusza, okupującego Sycylię. Następnie, po walkach na Bałkanach, IX legion walczył w bitwie pod Akcjum przeciwko armii Marka Antoniusza, która doprowadziła Oktawiana do ostatecznej dominacji.
Kluczową wojną, która przyniosła sławę „Dziewiątce”, była kampania Oktawiana Augusta przeciwko rzymskiej prowincji Hispania Tarraconensis, gdzie walczyły również inne legiony, m.in. I Germanica, VI Victrix, X Gemina. Efektem ich skutecznych działań wojennych był przydomek IX legionu – „Hispana”