Idea oparcia instytucji Muzeum Współczesnego Wrocław na koncepcji Muzeum Sztuki Aktualnej we Wrocławiu Jerzego Ludwińskiego z 1966 roku kontynuuje pomysł stworzenia miejsca będącego katalizatorem współczesnych tendencji i postaw w sztuce. Jak twierdziła pierwsza dyrektorka instytucji, Dorota Monkiewicz:
Chcemy opowiadać o Wrocławiu poprzez sztukę, a nie prezentować sztukę Wrocławia. Jesteśmy lokalni i jesteśmy z tego dumni.
W nazwie muzeum świadomie pominięto słowo „sztuka”, rozszerzając tematykę podejmowanych przez instytucję działań na różnorodne dziedziny kulturalne i społeczne. Otwarcie na projekty naukowe, jak i społeczne stawia Muzeum niejako w opozycji do tradycji muzealnej, skoncentrowanej na ekspozycji konkretnych dzieł (por. otwarty parę lat po MWW Pawilon Czterech Kopuł). Jak wyjaśnia Monkiewicz, sama pochodząca z Warszawy, „współczesność” odnosić się ma także do samego Wrocławia i jego tożsamości:
Kiedy zaczęłam tu przyjeżdżać, miałam taki obraz miasta: modernizujące, dynamiczne, takie, które prze do przodu, ku przyszłości. Wrocław ma problem z tożsamością – żeby ją kształtować, musi wybiegać w przyszłość.