Dostęp do sutr zgromadzonych w Tripitace nie oznacza jednak bezpośredniego wglądu w pierwotne nauczanie Buddy. Ze względu na to, iż każda z późniejszych tradycji (pozainyjskich) stworzyła własne tłumaczenia i komentarze, różnią się ona od siebie znacznie, również w kwestiach natury doktrynalnej. Na domiar złego oryginalne indyjskie teksty zostały zniszczone w wyniku trzynastowiecznych, muzułmańskich najazdów oraz związanego z nimi planowego burzenia szkół i klasztorów.
W tej sytuacji porównano teksty Tripitaki różnych tradycji oraz dokonano przeglądu źródeł zewnętrznych. Szybko okazało się, że rekonstrukcję pierwotnej doktryny ułatwia porównanie sutr do nauczania współczesnych Buddzie konkurencyjnych szkół oraz w miarę możliwości odtworzenie ich wzajemnych relacji (w kwestiach doktrynalnych). W ten sposób ustalono, że wczesny buddyzm charakteryzowało: odrzucenie wiedzy opartej na autorytecie oraz podkreślenie, że prawda musi zostać odkryta osobiście przez praktykującego (empiryzm i weryfikowalność) przekonanie o skuteczności działania (stanowisko opozycyjne do fatalizmu Adźiwików) brak przywiązania, osiąganego poprzez tzw.