W sierpniu 1945 wrócił z matką i siostrą na tereny Polski. Początkowo zamieszkali w Świebodzinie, gdzie pracował w Urzędzie Miejskim. Po powrocie ojca cała rodzina zamieszkała w Działdowie. Zygmunt podjął przerwaną edukację, najpierw ukończył gimnazjum, a rok później liceum ogólnokształcące w w Toruniu. Jesienią 1947 rozpoczął studia na Uniwersytecie Poznańskim. 11 grudnia 1951 uzyskał magisterium z filologii polskiej (praca magisterska Nazwy miejscowe dawnego województwa brzesko-kujawskiego, promotor prof. dr hab. Stanisław Urbańczyk). W grudniu następnego roku na filologii słowiańskiej obronił pracę magisterską Wyrażenia nastrojowe w bajkach Kryłowa. 31 października 1952 jako przedmiot poboczny ukończył też historięMałgorzata Rybka, 2013, s. 15-16..
Będąc jeszcze studentem, od 1 grudnia 1949 był zatrudniony na macierzystej uczelni jako zastępca asystenta. Od 1952 asystent, od 1955 starszy asystent, od 1967 adiunkt, od 1968 docent etatowy w Katedrze Języka Polskiego. Doktorat obronił w 1960, a habilitował się w 1968. Profesor nadzwyczajny od 1982, a zwyczajny od 1991. W latach 1969–1974 kierownik Zakładu Metodyki Nauczania Języka Polskiego i Literatury Instytutu Filologii Polskiej UAM, a w latach 1981–1982 prodziekan Wydziału Filologicznego (zrezygnował w proteście przeciw wprowadzeniu stanu wojennego).