Powstawały w ten sposób statystyczne ujęcia wartościujących przekonań o cechach psychicznych własnej grupy i obcych grup etnicznych, jak gdyby badający, nie chcąc już wypowiadać arbitralnych sądów o kulturowej specyfice cech psychicznych wyręczali się w tym celu respondentami, jakby samo statystyczne ujęcie większej liczby wypowiedzi czyniło je bardziej sensownymiKapiszewski A., Stereotyp Amerykanów polskiego pochodzenia, Biblioteka Polonijna, Wrocław 1978, t.2.. Zarówno te operacje jak i zasadność posługiwania się w skali społecznej pojęciami charakteru lub osobowości pozostały dyskusyjne.

Układ psychiczny narodu przyjmowany jest w literaturze marksistowskiej jako jeden z elementów definicji narodu. Rozumienie tego pojęcia nie zostało jedna wyczerpująco przeanalizowane. Psychiczny układ narodu to odzwierciedlenie w psychice jego przedstawicieli specyficznych warunków życia narodu, które wyrażają się w narodowych cechach kultury, w rozmaitych dziedzinach życia, pracy, bytu narodu. Zatem chodzi o to, że konkretne uwarunkowania, geograficzne, ekologiczne oraz związane z rodzajem i zakresem przemian cywilizacyjnych i w ogóle historycznych tworzą pewne skumulowane dziedzictwo, także świadomościowe. Te uwarunkowania są podstawą wytworzenia się odrębnych zwyczajów i norm społecznych.