Przymus leczniczy – leczenie człowieka bez zgody.
Obecnie w medycynie na każde działanie w stosunku do pacjenta (diagnostyczne, profilaktyczne, terapeutyczne, prowadzenie badań naukowych, edukacja studentów) potrzebna jest zgoda udzielana przez samego pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego, a niekiedy opiekuna faktycznego. Niekiedy jednak udzielenie takiej zgody jest niemożliwe, na przykład z powodu stanu pacjenta czy niemożności skontaktowania się z jego przedstawicielem. Zazwyczaj jednak w takiej sytuacji lekarz działa w bezpośrednim interesie pacjenta, którym się opiekuje. Zdarzają się jednak sytuacje, w których oprócz dobra postawionego przed lekarzem pacjenta dużą rolę odgrywa również dobro całego społeczeństwa. Najczęściej dobro społeczeństwa nie kłóci się z dobrem pacjenta. Zdarza się jednak, że wartości te stoją ze sobą w sprzeczności. W takich sytuacjach w konkretnych, opisanych w prawie przypadków dozwala się na przymus leczniczy, czyli leczenie chorego bez jego zgody. Podobnie tłumaczy się wprowadzenie w pewnych warunkach przymusu profilaktycznego.